TITOV FORUM

[Rozalin]

Škorpik Josipa Velimir

Rođen je 2. aprila 1919. u Brodarici, kod Zadra .

Posle završetka srednje škole, primljen je u Pomorsku vojnu akademiju, koju završava 1940. godine, i postaje aktivni oficir BJV. Kapitulacija stare Jugoslavije zatekla ga je u Šibeniku. Da ne bi pao u zarobljeništvo, torpednim čamcem bježi u Divulje, gdje potapa čamac i odlazi u Split, a zatim u Zagreb. Tu je mobiliziran i upućen u Makarsku kao mornarički oficir NDH, da primi dužnost lučkog zapovjednika. Odmah se povezao s komunistima Makarske i ubrzo formirao grupu aktivista medu oficirima i podoficirima u spomenutom zapovjedništvu. Kao aktivan učesnik NOP-a, pred kraj 1941. godine, postao je Član KPJ. U teškim uslovima ilegalnosti, mladi Škorpik razvija raznovrsnu aktivnost medu neprijateljskim vojnicima. Rastura propagandni materijal, prikuplja podatke o planovima Talijana i ustaša, i obavještava o svemu rukovodstvo Partije u Makarskoj. Po direktivi Partije, s dvojicom podoficira i ocem Josipom (pukovnikom BJV u penziji), 1. decembra 1942. godine, napustio je Makarsku i prebacio se na slobodnu teritoriju Biokova. Prethodno je napisao proglas, kojim je pozvao i ostale pripadnike Lučkog zapovjedništva da se priključe partizanima. Posle desetak dana, stigao je u štab četvrte operativne zone u Glamoč a 18. decembra, u Bosanskom Petrovcu, Škorpik je vodio razgovor s drugom Titom o stvaranju mornarice NOV i POJ i mogućnosti partizanskog ratovanja na moru. Istog dana, Vrhovni Slab je naredbom formirao Sekciju za ratnu mornaricu pri Štabu četvrte operativne zone, i za šefa Sekcije postavio Velimira Škorpika. Tako je Škorpik postao prvi komandant partizanske ratne mornarice. Odmah je pristupio formiranju mornaričkih stanica, a zatim i prvog mornaričkog partizanskog odreda. Posebnu pažnju posvetio je opremanju i naoružavanju čamaca i uvježbavanju kadrova za borbe na moru. Od početka je težio da mornarica dobije svoja obilježja i lično je učestvovao u izradi zastave Ratne mornarice i mornaričke uniforme. Već u decembru 1942. godine, biokovski partizani su izveli više uspjelih akcija u Hrvatskom kanalu, a 31. decembra su zaplijenili pet brodova. Ove akcije prisilile su Talijansku komandu da pristupi konvojiranju brodova koji plove kroz ovaj kanal, i da ih osiguravaju ratnim brodovima. Kada je, sredinom februara 1943. godine, rasformirana Sekcija za ratnu mornaricu, Škorpik je postavljen za komandanta 1. mornaričkog odreda, Odred je odbio nekoliko pokušaja neprijatelja da se iskrca na obalu Makarskog primorja. Početkom marta, Mornarički odred je preformiran u Biokovski partizanski odred, a Škorpik postao komandant odreda. Polovinom maja, postavljen je za načelnika štaba cetinskog odreda. Poslije oslobođenja Zadvarja, augusta 1943. godine, primio je — dužnost komandanta Grupe cetinskih bataljona. U borbama oko Trilja, Lovreča i Aržana pokazao je veliku umješnost u komandiranju jedinicom. Poslije kapitulacije Italije, postavljen je za komandanta štaba Obalske komande, kojoj su bile podčinjene flotile naoružanih brodova srednje i južne Dalmacije i obalska artiljerija. Krajem septembra, Obalska komanda je preimenovana u Komandu flote naoružanih brodova, i Škorpik je postao njen komandant. Imao je značajnu ulogu, u oktobru, u organiziranju i prebacivanju jedinica NOVJ s kopna na srednjodalmatinska ostrva. Za kratko vrijeme uspio je da osposobi jedinice flotile za veće akcije i da ih organizaciono pripremi za veće borbene zadatke na moru u borbi protiv Nijemaca. Na njegovu inicijativu, upućena je, početkom oktobra, delegacija NOVJ u Bari — Italija na pregovore sa Saveznicima. On je, u ime četvrte operativne zone, potpisao punomoćje za rad delegacije.

Kada je, naredbom Vrhovnog štaba, 18. oktobra 1943. godine, formirana Mornarica NOV i POJ, Škorpik je postavljen za načelnika štaba Mornarice. Ovu dužnost nije primio, jer je u međuvremenu postavljen za načelnika štaba 3. dalmatinske brigade.

Početkom novembra, Škorpik je krenuo u štab 4. dalmatinske brigade zbog dogovora o učestvovanju u predstojećim borbama. Prolazeći pored sela Zagorja, kod Posušja, naišao je na ustaše. Pokušao je da pobjegne, ali nije uspio; bio je ubijen, opljačkan i pokraj puta zakopan. Tako je, u 24. godini života, poginuo prvi komandant partizanske ratne mornarice i istaknuti borac, narodni heroj Velimir Škorpik.

Narodnim herojem proglašen je 8. septembra 1952. godine.
_________________
MUSKARCI SU RODJENI ZA REVOLUCIONARE,
TIM VISE AKO IMAJU POTPORU U LJUBAVI ZENE

[Rozalin]

Perić Miloša Vladimir - Valter

Rođen 1919. u Prijepolju, Srbija. Posle završene osnovne škole, upisao se u Trgovačku akademiju. Zbog lošeg materijalnog stanja, bio je prisiljen da se sam uzdržava i školuje. Posle završene Trgovačke akademije, odlazi u Beograd na Visoku ekonomsko-komercijalnu školu. U vrijeme kada je bio na službi u Hipotekarnoj banci u Sarajevo, od 1940. godine postao je član Mjesnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije za Sarajevo, Prije toga je aktivno učestvovao i radio u naprednom radničkom pokretu.

Kada su fašistički zavojevači okupirali Jugoslaviju, Valter je nastavio ilegalno da radi u Sarajevu, da bi ubrzo stupio u Majevički partizanski odred, čiji je komandant postao krajem 1942. godine. Otišao je, zatim, u Zenički partizanski odred, koji se u početku pročuo po mnogim uspješnim akcijama. Valter je bio komandant udarnog bataljona.
U 6. istočno-bosanskoj brigadi bio je komandant bataljona.

Početkom 1943. godine, upućen je na ilegalni rad u Tuzlu. U ovom gradu, i pored izuzetno teških uslova rada, uspješno je izvršavao sve zadatke.

U ljeto 1943. godine, rukovodstvo NOP u Bosni i Hercegovini je uputilo Valtera na ilegalni rad u Sarajevo. Tamo je postao sekretar Mjesnog komiteta Partije, Kao iskusan borac i dobar poznavalac prilika u ovom gradu, učinio je mnogo da oživi ilegalni pokret. Davao je značajnu pomoć partizanskim jedinicama koje su djelovale u okolini Sarajeva. Organizirao je mrežu partizanske obavještajne službe. U nekoliko navrata, Specijalna policija pokušavala je da otkrije i uništi i legalne punktove i sarajevsku organizaciju u cjelini. To joj, osim rijetkih slučajeva, nije polazilo za rukom. Valter je još za života postao legenda, kao jedan od najiskusnijih i najhrabrijih obavještajaca narodnooslobodilačkog rata. Hrabar, veoma inteligentan, pronicljiv i sposoban borac, svaki put je nadmudrivao neprijatelja. Nekoliko puta je po specijalnim zadacima odlazio na slobodnu teritoriju i u Vrhovni štab narodnooslobodilačke vojske i partizanskih odreda Jugoslavije.

Gotovo do kraja rata, do 6. aprila 1945. godine, stajao je na čelu svih akcija ilegalne organizacije u Sarajevu. Poginuo je u završnim borbama za oslobođenje grada.

Hrabro, kakav je inače bio cijelog života, Valter je s grupom boraca čuvao električnu centralu koju su ustaše htjele da unište prilikom povlačenja. U ovim borbama, minobacačka granata prekinula je životni put Vladimira Perića. Ostala je legenda o neustrašivom i odvažnom obavještajcu Valteru.

Narodnim herojem proglašen je 24. jula 1953. godine.
_________________
MUSKARCI SU RODJENI ZA REVOLUCIONARE,
TIM VISE AKO IMAJU POTPORU U LJUBAVI ZENE

[Rozalin]

Filipovic (Avrama) Stjepan - Stevo

Roden 27. januara 1916. godine u Opuzenu, Metkovic. Djetinjstvo i mladost proveo je u Mostaru, u kojem je zavrsio dva razreda gimnazije, zatim u Sremu i Kragujevcu gdje je ucio elektricarski i bravarski zanat.
Kao mladic 1937. godine je prisao naprednom radnickom pokretu. Ucestvovao je u mnogim demonstracijama i drugim radnickim akcijama. Bio je 1939. godine uhapsen i osuden na godinu dana zatvora, a 1940. protjeran u svoje rodno mjesto. Tada je postao clan Komunisticke partije. Neposredno pred okupaciju zemlje vratio se u Kragujevac, gdje je aktivno radio u Mjesnoj partiskoj organizaciji. U danima priprema za oruzani ustanak po zadatku partije dolazi u Valjevo. Samopregorno je izvrsavao sve partijske zadatke. Kad mu je zapretila opasnost da bude uhapsen, napustio je Valjevo i otisao u Kolubarsku cetu Valjevskog partizanskog odreda.
Odmah, u prvim oruzanim sukobima pokazao je izvanredno junastvo. Zbog podviga koji je izvrsio u napadu na Lajkovac 15. avgusta 1941, godine kao zamjenik komandira cete pismeno je pohvaljen od Vrhovnog komadanta. Slicnu hrabrost pokazao je prilikom napada na Krupanj i Sabac. Uskoro je postao komandir cete Tamnavsko-kolubarskog partizanskog odreda a potom komandant bataljona.
Poslije povlacenja Vrhovnog staba i glavnine partizanskih snaga u Sandaku je Stevo ostao sa Valjevskim partizanskim odredom na terenu zapadne Srbije Ucestvovao je u svim borbama ovog odreda u toku zime 1941/42. godine. Medutim 24 februara 1942 njemacki okupatori ga hvataju i odvode prvo u sabacki logor a potom u Beograd a zatim u Valjevo. Da bi saznali nesto od njega zvjerski su ga mucili nekoliko mjeseci ali se Stevo herojski drzao i svoju mrznju prema okupatoru javno ispoljavao. U sabackom logoru na pitanje njemackog islednika-viseg oficira -- kakve je duznosti u partizanima vrsio i zna li koliko je Njemaca, cetnika i drugih njemackih saradnika ubio? Stevo je bez razmisljanja odgovorio: "Bio sam na duznostima zamjenika komandira cete, Komandanta bataljona i clana Grupe komande partizanskih odreda. O mrtvim njemcima koje sam ja ubio nisam vodio evidenciju, ali bilo bi mi zao ako ih je manje od hiljadu." Kad neprijatelj od njega nista nije saznao naredeno je da se objesi u Valjevu. Na putu od zatvora do vjesala Stevo je napravio jos jedan, najveci podvig. Putem od zatvora do vjesala pracen od desetak dobro naoruzanih zandara klicao je Komunistickoj partiji Jugoslavije, Crvenoj armiji i narodnooslobodilackoj borbi. Pod vjesalima, sa omcom oko vrata jos vatrenije je klicao i pozivao narod, koji je po naredbi okupatora bio okupljen oko vjesala, u borbu protiv okupatora i domacih izdajnika. Njemacki oficiri koji su bili prisutni naredili su da se kazna izvrsi 15 minuta prije odredenog vremena jer nisu mogli da podnesu strahovito vredanje njemackog Rajha i Hitlera, koje je Stevo sipao kao bujicu. Neprijatelj nije postigao javnim vjesanjem sto je zelio, drzanje Stevana Filipovica ga je jako zbunilo jer je ocito potvrdivao neunistivu snagu narodnooslobodilacke borbe Jugoslavije, pa je poslije ovog dogadaja prestao sa javnim vjesanjem jer im je nanosilo vise stete nego koristi.
Za narodnog heroja Stevan Filipovic je proglasen 14. decembra 1949. godine.
_________________
MUSKARCI SU RODJENI ZA REVOLUCIONARE,
TIM VISE AKO IMAJU POTPORU U LJUBAVI ZENE

[Rozalin]

Buha Rada Boško

Rođen je 1926. u Novoj Gradini, Virovitica, Hrvatska. Kao dijete siromašnih seljaka, koji su poslije prvog svjetskog rata kolonizirani u Podravini, Boško je poslije završene osnovne škole ostao na selu. Poslije uspostave Nezavisne Države Hrvatske, čim je počelo iseljavanje Srba iz Hrvatske, dolazi u Mačvu, gdje 1941. stupa u Mačvanski partizanski odred. Kratko je vrijeme bio na liječenju u oslobođenom Užicu, a prilikom povlačenja partizanskih snaga iz Srbije, i Boško se povlači s borcima Užičkog partizanskog odreda; poslije formiranja Druge proleterske brigade, ulazi kao borac u sastav njezina 4. bataljona.

Već prilikom odbrane Užica, i zatim u borbama s četnicima na Trešnjici i Karanu, Boško je pokazao izuzetnu hrabrost. Istakao se kao jedan od najvještijih bombaša u nizu borbi na Čajniču, Kozari, Tarčinu, Kupresu, Jajcu, Livnu i drugim mjestima, gdje god se borila njegova proleterska brigada.

Omiljen medu borcima zbog svoje mladosti i cijenjen po rijetko viđenoj hrabrosti, 2. proleterska brigada, u kojoj je Boško bio vođa bombaškog odjeljenja, upućuje ga, kao svog delegata, na 1 kongres antifašističke omladine Jugoslavije.

Imao je tada tek šesnaest godina, malena rasta, ali odlučan u nastupu. Zatražio je riječ. Kada se popeo na govornicu, jedva se vidio, ali je svojim govorom izazvao među delegatima oduševljenje: "Ja ću da vam pričam, drugovi, kako mi idemo na bunkere..." i pričao je kako se on i njegovi drugovi bombaši veru i po vrhovima kuća i kroz dimnjake bacaju bombe na ustaše. Čak se i Vrhovni komandant Narodnooslobodilačke vojske i partizanskog odreda Jugoslavije, uzbuđen Boškovom pojavom i riječima, digao sa svog sjedišta i čestitao mu. Jer, Boško u tom času nije bio samo delegat Druge proleterske. Bio je utjelovljenje revolucionarnog pokreta mladih, cijele organizacije, Saveza komunističke omladine Jugoslavije, koja je do tog Kongresa u temelje buduće Jugoslavije položila dvanaest hiljada života.

I u kasnijim borbama na Kupresu, i u V neprijateljskoj ofanzivi, Boško je ispoljio veliku hrabrost, zbog čega je u dva maha nagrađen poklonima Vrhovnog komandanta.

Poginuo je, u sedamnaestoj godini, potkraj 1943, nedaleko od sela Jabuke, kod Pljevalja, ubivši prethodno nekoliko četnika, koji su ga dočekali u zasjedi kada se vraćao s omladinske konferencije.

Narodnim herojem proglašen je 20. decembra 1951. godine.
_________________
MUSKARCI SU RODJENI ZA REVOLUCIONARE,
TIM VISE AKO IMAJU POTPORU U LJUBAVI ZENE

[Rozalin]

Knežević Živka Vladimir Volođa

Rođen je 1915. godine u selu Vaškovu, Pljevlja, Crna Gora, u seljačkoj porodici. Pošto je završio gimnaziju u Pljevljima (1935), nastavio je školovanje u Vojnoj akademiji u Beogradu, koju je završio kao odličan đak, u činu potporučnika Jugoslavenske vojske, a 1940. godine unapređen u čin poručnika, kao komandir baterije.

Od rane mladosti bio je simpatizer Komunističke partije. Borio se u aprilskom ratu od Drave do Sarajeva, a kada se 1941. godine raspala Jugoslavenska vojska, došao je u rodni kraj. U svom srezu se uključio u pripreme za ustanak. Kao hrabar borac i vest vojni rukovodilac, u ustaničkoj 1941. godini postao je član Komunističke partije Jugoslavije. U julskom ustanku je bio komandant gerilskog odreda za pljevaljski srez.

Oktobra 1941. godine osnovan je Glavni štab NOP Sandžaka. Knežević je određen za komandanta, i na toj dužnosti je ostao do formiranja 3. sandžačke proleterske brigade (5. juna 1942). Do kraja godine, pod komandom Glavnog Štaba bilo je nekoliko četa jačine 800 boraca u operativnom sastavu, dok je u vojnopozadinskim jedinicama taj broj bio znatno veći. Tokom prve polovine 1942. godine, pod komandom Glavnog štaba, bila su dva Odreda i nekoliko bataljona. Ove snage su vodile više uspješnih borbi. Tokom treće neprijateljske ofenzive vođene su teške borbe, naročito kod Mojkovca, između Lima i Čeotine, i na pravcu Kosanica—Ljubišnja. Pod pritiskom udruženih jakih četničkih i talijanskih snaga, glavnina partizanskih jedinica bila je prisiljena na povlačenje. U ovom periodu Knežević se istakao kao dobar organizator i hrabar komandant.

Petog juna 1942. imenovan je za komandanta 3. proleterske (Sandžačke) brigade. Na toj dužnosti je ostao sve do 2/3. oktobra 1942. Gotovo četiri mjeseca Volođa Knežević je uspješno vodio 3. proletersku. Odmah poslije formiranja, brigada je vodila obrambene borbe u donjim tokovima Tare i Pive. U sastavu Udarne grupe proleterskih brigada, pod komandom Vrhovnog štaba, učestvovala je u istorijskom pohodu u Bosansku krajinu. Istakla se u borbi na željezničkoj pruzi Sarajevo— Konjic, pa u napadu na dobro branjeni Prozor. Za oslobođenje Prozora pohvaljena je od Vrhovnog komandanta. Dva puta je zauzimala Šujicu i vodila žestoke borbe na pravcu Šujica—Kupres. U kolovozu, poslije uspješnog učešća djela snaga u borbi za Livno, istovremeno djeluje na tri sektora: na sektoru Livna, na Dinari i kod Kupresa. Dijelom snaga učestvovala je u napadima na Kupres. U jesen brigada vodi borbe oko Mrkonjića. Noću 2/3. oktobra, u selu Trnovu, četnici su ubili Vladimira Kneževića Volođu, komandanta Rifata Burđovića Trša, zamjenika komesara, i Tomaša Žižića, komandanta 4. bataljona 3. proleterske.

Vladimir Knežević Volođa je uživao glas čovjeka velikih vrlina, dobrog i skromnog komunista i jednog od najsposobnijih komandanata prvih brigada nove narodne armije. Nekoliko puta je Vrhovni komandant pohvalio jedinice kojima je Volođa
_________________
MUSKARCI SU RODJENI ZA REVOLUCIONARE,
TIM VISE AKO IMAJU POTPORU U LJUBAVI ZENE

[Rozalin]

Antunović Jure Ilija
Rođen je 20. juna 1919. u Drveniku, kod Makarske, Hrvatska, u siromašnoj seljačkoj porodici. Dok je pohađao osnovnu školu u Drveniku, pomagao je roditeljima u obradi zemlje. Kada je porastao, radio je i kao nadničar kod imućnih seljaka i bavio se ribolovom. Rano se opredijelio za borbu koju je vodila Partija u Makarskom primorju. Kapitulacija bivše Jugoslavije zatekla ga je kao mornara na razaraču „Dubrovnik" u Boki Kotorskoj. Tada se vraća u Drvenik, udružuje se organizatorima narodnooslobodilačkog pokreta i učestvuje u pripremama ustanka. Kada je, u augustu 1941. godine, dobio poziv da stupi u domobransku vojsku, pobjegao je od kuće i prešao u ilegalnost. Uskoro su mu se pridružili i drugi dezerteri iz
Drvenika, s kojima prikuplja oružje i priprema oružanu borbu. U septembru je primljen u KPJ, a u novembru prisustvuje sastanku komunista u Bačini (kod Ploča), na kome je odlučeno da se počne oružani ustanak. Januara 1942. godine učestvovao je u razoružanju, a u februaru
se pridružio blokovskim partizanima i učestvovao u svim borbama koje je vodila 1. južnodalmatinska (Biokovska) četa protiv Talijana i ustaša. Ubrzo je postao desetar i istakao se u borbama za Vrgorac, Staševicu i Grnčenik. Kada je, juna 1942. godine, formiran bataljon
,,Josip Jurčević", Ilija je postavljen za zamjenika komesara čete. U borbama koje je vodio njegov bataljon protiv Talijana, 16. augusta do 2. septembra, ispoljio je hrabro držanje i umješno rukovođenje četom. Pri formiranju 4. dalmatinske brigade, januara 1943. godine,
postao je komandir čete, a u martu zamjenik komandanta, pa komandant 1. bataljona Blokovskog odreda. S bataljonom je Ilija vodio teške borbe protiv ustaša u Imotskoj krajini i nanosio im gubitke. Za postignute uspjehe bataljon je proglašen udarnim. Pod njegovom komandom bataljon je, početkom juna 1943. godine, napao Zagvozd u kome se branilo oko 150 ustaša. Posle dvosatne ogorčene borbe ubijeno je 35, a zarobljeno 37 ustaša sa stožernikom. Početkom augusta formirana je Grupa udarnih bataljona Dalmacije, pa je u njen sastav ušao i bataljon Ilije Antunovića, U septembru, Grupa udarnih bataljona je prerasla u 3. dalmatinsku brigadu, i on sa svojim bataljonom učestvuje u svim borbama koje vodi brigada u dolini Cetine, od Sinja do Knina. Posebno se istakao kod Vrlike, vodeći borbu prsa u prsa
protiv neprijatelja. U borbama za jako utvrđeno ustaško uporište Bisko, uletio je u ustaški štab, i tukao se s njima kundacima. Posle kapitulacije Italije, njegov bataljon je ušao u sastav 1. dalmatinske brigade i istakao se u borbama na srednjodalmatinskim otocima. U borbi na Korčuli uništio je 15, a zarobio 70 njemačkih vojnika. Na Mljetu je ubio 90, a zarobio više od 100 Nijemaca. Mnogobrojni su uspjesi 1. udarnog blokovskog bataljona koje je postigao pod komandom Ilije Antunovića. Tokom NOR-a više puta je ranjavan, ali je posle ozdravljenja
uvijek uspijevao da se vrati u svoj bataljon, s kojim je pronosio slavu Biokovaca širom Dalmacije. U maju 1944. godine teško je ranjen u borbama na Šolti, pa je prebačen na
liječenje u Italiju. Posle povratka u zemlju, decembra 1944. godine, i pored velike želje da ponovo vodi svoj bataljon, nije uspeo, već je postavljen za komandanta grada Dubrovnika, a pred kraj rata za komandanta Dopunske brigade u Trogiru.
Posle završetka rata, sve do 1956. godine, nalazio se na odgovornim dužnostima u JNA, kada je, kao težak ratni invalid, penzioniran u Činu potpukovnika. Posle toga je diplomirao na Pravnom fakultetu u Zagrebu. Kao aktivni društveno¬politički radnik, 1969. godine biran je za
narodnog zastupnika Republičkog vijeća Sabora Hrvatske, i tu funkciju obavljao je do 1974. godine.
Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i mnogih drugih visokih odlikovanja. Narodnim herojem proglašen je 23. jula 1952.
_________________
MUSKARCI SU RODJENI ZA REVOLUCIONARE,
TIM VISE AKO IMAJU POTPORU U LJUBAVI ZENE

[Rozalin]

Edvard Kardelj (Ljubljana, 27.01. 1910. - Ljubljana, 10. 02. 1979.), slovenski i jugoslavenski komunisticki politicar i publicist.
Rodjen je u radnickoj porodici. Otac mu je bio i clan Socijaldemokratske stranke..
Nakon zavrsetka gradjanske skole, upisao je uciteljsku skolu, koju je zavrsio 1929. godine.
Clan SKOJ-a postaje 1926., a dvije godine kasnije i clan KPJ.
U uciteljskoj sluzbi nije radio, jer je poslije mature hapsen zbog komunistickog djelovanja. 1930., od strane Suda za zastitu drzave, osudjen je na dvije godine zatvora koje je i odsluzio u Zabeli kod Pozarevca. U radnickom se pokretu rano aktivirao. Radio je ilegalno kao protivnik sestojanuarske diktature. Zbog politickog rada i kao publicist je hapsen je i progonjen. Godine 1934. otisao je ilegalnim putevima u inozemstvo. Sve do Drugog svjetskog rata bavio se publicistikom. Izmedju ostalog je objavio politicko - povijesni rad "Razvitak slovenskog nacionalnog pitanja", koji je izasao 1939. godine pod pseudonimom Sperans, ali ga je cenzura zaplijenila zbog antifasistickih tendecija.
Godine 1941. zajedno sa istomisljenicima osnovao je Oslobodilacki front u Sloveniji i postao potpredsjednik Izvrsnog odbora tog udruzenja. Rujna iste godine ilegalno je dosao u Beograd. Sudjelovao je na skupovima u Stolicama, kod Krupnja i tada postao clan Narodnooslobodilackih partizanskih odreda Jugoslavije.
Na Drugom zasjedanju AVNOJ-a u Jajcu izabran je za clana Predsjednistva te organizacije i imenovan za potpredsjednika Nacionalnog komiteta oslobodjenja Jugoslavije.
Edvard Kardelj je jedan od tvoraca istorijskih odluka donesenih na zasjedanju AVNOJ-a u Jajcu. Otada neprekidno rukovodi radom u izgradnji zakonodavstva nove Jugoslavije, na njenom organiziranju i afirmiranju.
Poslije rata, vrsio je najvaznije funkcije u drzavi.
Od 7. 03. 1945. potpredsjednik je Savezne vlade, a zatim i ministar vanjskih poslova. Poslije ustavne reforme 1963. godine postao je potpredsjednik Saveznog izvrsnog vijeca.
Bio je sef jugoslavenske delegacije na Konferenciji mira u Parizu (1946.), sef delegacije FNRJ na zasjedanju OUN 1947., bio je na zasjedanju Saveza ministara vanjskih poslova u Moskvi 1947. ik 1948. godine, bio je sef delegacije FNRJ na Trecem zasjedanju OUN u Parizu 1949., na cetvrtom i petom zasjedanju iste organizacije u New Yorku 1950. godine.
Vrsio je ulogu tajnika Izvrsnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije, generalnog tajnika SSRNJ i clana CK SKJ Slovenije. Vec 1949. Kardelj je izabran za pocasnog clana Slovenske ANU, a poslije je postao clan Srpske, Bosansko - hercegovacke i Makedonske akademije znanosti i umjetnosti, te pocasni doktor Ljubljanskog sveucilista.
Godine 1955. radio je na izradi takozvane Beogradske deklaracije u sredjivanje jugoslavensko - sovjetskih odnosa nakon Staljinove smrti.
Godine 1963., po usvajanju novog Ustava SFRJ, izabran je za predsjednika Savezne skupstine. Tu je funkciju obavljao do 1967. godine.
Za redovnog profesora Ekonomskog fakulteta u Ljubljani izabran je 1974. godine. Na Desetom kongresu SKJ iste godine Kardelj je izabran za clana Predsjednistva CK SKJ, a zatim i clana Predsjednistva SFRJ.
Tesko se razbolio krajem 1978. godine. Odlazi u Klinicki centar u Ljubljani, gdje i umire 10. veljace 1979.
Edvard Kardelj je bio poznat po svojim partizanskim pseudonimom Bevc. Jedan je od tvoraca zloglasnog logora Goli otok, koji je sluzio za izolaciju Staljinovih pristalica. Osim toga, nosi odgovornost za masovnu likvidaciju nacionalnih snaga u Kocevskom rogu sredinom svibnja 1945.
Dugo vremena je smatran za drugog covjeka Jugoslavije i nasljednika marsala Tita.
Imao je cin general - potpukovnika JNA .
Odlikovanja
• Orden narodnog heroja
• Orden partizanske zvijezde
• Orden narodnog oslobodjenja
• Orden bratstva i jedinstva
• Orden za hrabrost
Najznacajnije publikacije i knjige
• Razvoj slovenskega narodnega vprasanja; Ljubljana, 1936.
• Put nove Jugoslavije ; Beograd, 1960.
• O osnovama drustvenog i politickog uredjenja ; Zagreb, 1970.
• Problemi nase socijalisticke izgradnje ; Beograd, 1972.
_________________
MUSKARCI SU RODJENI ZA REVOLUCIONARE,
TIM VISE AKO IMAJU POTPORU U LJUBAVI ZENE

[Rozalin]

Franjo Ogulinac Seljo rodjen je 1904. godine kod Siska u seljackoj porodici, u kojoj je bilo 11-ero djece. Zavrsio je obucarski zanat u Sisku da bi se vratio u rodno selo. Citao je puno, i poceo je politicki da se uzdize. U tome su mu pomagali drugovi iz Siska. Uskoro je postao osnivac i sekretar seoske organizacije KPJ. Bilo je to vrijeme Sestojanuarske diktature. Iz tog vremena potice njegov nadimak Seljo. Pruzao je otpor vlasti koja je plijenila stoku i drugu imovinu seljaka zbog neplacenih poreza.
Okupljao je seljake oko meliorizacije zemljista
Vlasti su ga maltretirale zapazivsi njegovu aktivnost. On je bio zapazen visi partijski forumi. Da bi ga sklonili pred policijom poslan je na skolovanje u Sovjetski Savez, gdje je otisao 09.10.1935 godine. U noskvi je pohadjao Komunisticki univerzitet nacionalnih manjina. Ucio je teoriju revoluciju. Ime je promjenio u Milan Snagic.
U avgustu 1936. godime izbio je gradjanski rat u Spaniji. Krenuo je u pomoc snagama Narodnog fronta, gdje je stigao 15.03.1937.godine. Poslije Frankove pobjede prebacen je u logor u Francusku. Bunio se zbog odvodjenja na Mažino liniju i zato je prebacen iz logora Girs u logor Verne, odakle je tajno preko Njemacke krenuo u Jugoslaviju.
15 avgust 1941.stigao je u svoje selo. Ukljucio se u Sisacki NOP odred formiran 22 juna 1941. Ucestvovao je u napadu na ustasko uporiste u Zrinju, a zatim je usao u Glavni stab Hrvatske. Bio je njegov politicki komesar. U periodu od 28.12.1941. do 12.01. 1942. Boravio je na podrucju Gorskog kotara i Hrvatskog primorja.
U septembru 1942. postao je komadant II operativne zone, podrucje Pokuplja, Moslavine i Zumberka. Poginuo je 09.10.1942. kod sela Visocice u Zumberku u borbi sa ustasama.
_________________
MUSKARCI SU RODJENI ZA REVOLUCIONARE,
TIM VISE AKO IMAJU POTPORU U LJUBAVI ZENE

[Rozalin]

Bulat Petra Rade

Rođen je 28. augusta 1920. u Vrginmostu, Hrvatska. Potječe iz seljačke porodice. Osnovnu školu završio je u Vrginmostu, gimnaziju u Sisku, Gradiški i Zagrebu. U 17. godini pristupio je naprednom omladinskom pokretu, i 1936. postaje član SKOJ-a. Bulat rukovodi skojevskom organizacijom u gimnaziji Siska, Gradiške i Zagreba. Zbog naprednog djelovanja. Rade je proganjan, udaljavan iz škole i zatvaran 1938, 1940. i 1941. godine.

Godine 1939, primljen je za člana KPJ. U isto vrijeme upisuje se na Tehnički fakultet u Zagrebu, gdje se aktivno uključuje u rad skojevske organizacije, i postaje član skojevskog rukovodstva. Povremeno odlazi i u rodni kraj, gdje pomaže stvaranju prvih partijskih organizacija u selima sreza Vrginmost. 29. marta 1941, po odluci KPH, odlazi u Vrginmost zbog priprema borbi protiv okupatora. U ustanku, Rade je sekretar Kotarskog komiteta KPH za kotar Vrginmost. Stalno je na terenu, obilazi partijske organizacije i radi na pripremi ustanka.

U NOB je stupio 27. jula 1941. godine. Tog dana Bulat razoružava jednog ustašu, zajedno s narodnim herojem Mirkom Poštićem, u selu Perna. Istog dana vodi grupu boraca na rušenje željezničke pruge između Vrginmost a i Topuskog, kod sela Blatuše. Odmah poslije ove akcije, s Jovicom Bulatom napada grupu Talijana kod sela Podgorje, i rastjeruje ih. U toku NOR-a on je sekretar i KK KPH za Vojnić, oficir GŠ NOV i POH, komandant bataljona "Bude Borjan" u sjevernoj Dalmaciji, komandant Sjevernodalmatinskog POH, komandant 13. proleterske udarne brigade "Rade Končar". načelnik štaba Druge operativne zone NOV i POH, komandant zapadne grupe NOV i POH u X korpusu "Zagrebačkom", komandant 32. divizije NOVJ i načelnik štaba X korpusa "Zagrebačkog" NOVJ.

U februaru 1942. godine istaknuti organizator ustanka na Kordunu odlazi u GŠH, koji ga šalje s raznim zadacima u pojedine krajeve i partizanske odrede Hrvatske. U ulozi oficira GŠH učestvuje, s banijskom proleterskom četom i Nikolom Demonjom, u borbama u Slavoniji. Kao komandant bataljona "Bude Borjan", u sjevernoj Dalmaciji vodi niz uspješnih borbi protiv Talijana, ustaša i domobrana. Posebno se ističe u borbi s Talijanima kod Borije, zatim u selu Nunić, kod Kistanja, gdje zajedno sa Slobodanom Macurom razoružava i talijansku posadu od trideset karabinjera, a već u sljedećoj akciji sa svojim bataljonom izbacuje iz stroja više od 200 Talijanskih vojnika. Tu zarobljava 3 bacača, 4 mitraljeza i veliki broj pušaka. Njegova vještina rukovođenja jedinicom dolazi do izražaja i 29. juna 1942, na planini Promina, kod Drniša, gdje, okružen s 5000 Talijana i četnika, dva dana vodi borbu i uspijeva izići iz obruča s neznatnim gubicima.

Kao komandant 13. proleterske brigade "Rade Končar", Bulat vodi neprekidne borbe na Žumberku, u okolici Zagreba i Karlovca. U bici u Novom Selu nanosi teške poraze ustašama, a u Suhoru Talijanima i belogardejcima. Njemu pripadaju zasluge i za oslobođenje Krašića, 2. januara 1942. godine. Poslije žestokih borbi, uništene su tri ustaške bojne s više od 900 vojnika. U maju 1943, kao načelnik štaba Druge operativne zone u Moslavini, Rade reorganizira partizanske odrede. Prilikom prelaska Save, junački vodi borbu protiv ustaša i Nijemaca, i zarobljava više od 40 neprijateljskih vojnika. Njegova posebna umješnost dolazi do izražaja jula 1943, kada se s deset boraca uspješno izvlači iz ustaškog okruženja, te septembra iste godine, kada sam upada, na motociklu, u selo Sveti Petar - Čvrstec, kod Križevaca, u zasjedu ustaške satnije, iz koje se uspješno izvlači. U oslobođenju Varaždinskih Toplica neposredno rukovodi jurišom na gestapovsko uporište, gdje zarobljava 100 njemačkih žandara. Ni jake snage neprijatelja, čak potpomognute sa 17 aviona i nekoliko tenkova, ne uspijevaju razbiti zasjedu Bulatovih boraca kod sela Šemorec. U oslobođenju Ludbrega rukovodi i osnivanjem 1. zagorske brigade. Vodi neprekidne borbe u Zagorju, u vrlo teškim uslovima, kod Donje Konjšćine, kod Zlatara, Mihovljana, Varaždinskih Toplica, sela Svibovec. Njegovo ime se brzo pročulo u cijelom Zagorju, kao i prije toga na Kordunu, Dalmaciji, Pokuplju, Žumberku, jer su njegovi primjeri u borbi i brojne pobjede imale velikog odjeka. Od 6. juna 1944, komandant 32. divizije Rade Bulat uništava snažni ustaško -domobranski garnizon u Trgovišću, Hraščina, vodi tešku borbu na Kalniku, Bilogori i Podravini, gdje uništava čerkeske i ustaško-domobranske snage, od kojih otima topove što su ih oni bili zaplijenili na Istočnom frontu, U suradnji s jedinicama 7. banijske divizije i 6. korpusa, učestvuje u oslobođenju Podravine od Virovitice do Koprivnice.

Poslije rata, Bulat je komandant divizije, načelnik operativne uprave Vojne oblasti, zamjenik načelnika Treće uprave generalštaba JNA, načelnik Uprave ABH obrane JNA, pomoćnik komandanta za pozadinu Armijske oblasti, komandant vojnog područja.

Završio je kurs za usavršavanje oficira pješadije u Crvenoj armiji u SSSR-u (MKUOP), fakultet WA JNA, Komandno-generalštabnu školu u SAD i diplomirao na Elektrotehničkom fakultetu u Zagrebu.

Bio je zastupnik u Saboru SRH za Vrginmost i Vojnić, i član CK KPH.

Bio je general-potpukovnik JNA u penziji.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i više odlikovanja.

Narodnim herojem proglašen je 24. decembra 1953. godine.
_________________
MUSKARCI SU RODJENI ZA REVOLUCIONARE,
TIM VISE AKO IMAJU POTPORU U LJUBAVI ZENE

[Rozalin]

Knežević Živka Vladimir Volođa

Rođen je 1915. godine u selu Vaškovu, Pljevlja, Crna Gora, u seljačkoj porodici. Pošto je završio gimnaziju u Pljevljima (1935), nastavio je školovanje u Vojnoj akademiji u Beogradu, koju je završio kao odličan đak, u činu potporučnika Jugoslavenske vojske, a 1940. godine unapređen u čin poručnika, kao komandir baterije.

Od rane mladosti bio je simpatizer Komunističke partije. Borio se u aprilskom ratu od Drave do Sarajeva, a kada se 1941. godine raspala Jugoslavenska vojska, došao je u rodni kraj. U svom srezu se uključio u pripreme za ustanak. Kao hrabar borac i vest vojni rukovodilac, u ustaničkoj 1941. godini postao je član Komunističke partije Jugoslavije. U julskom ustanku je bio komandant gerilskog odreda za pljevaljski srez.

Oktobra 1941. godine osnovan je Glavni štab NOP Sandžaka. Knežević je određen za komandanta, i na toj dužnosti je ostao do formiranja 3. sandžačke proleterske brigade (5. juna 1942). Do kraja godine, pod komandom Glavnog Štaba bilo je nekoliko četa jačine 800 boraca u operativnom sastavu, dok je u vojnopozadinskim jedinicama taj broj bio znatno veći. Tokom prve polovine 1942. godine, pod komandom Glavnog štaba, bila su dva Odreda i nekoliko bataljona. Ove snage su vodile više uspješnih borbi. Tokom treće neprijateljske ofenzive vođene su teške borbe, naročito kod Mojkovca, između Lima i Čeotine, i na pravcu Kosanica—Ljubišnja. Pod pritiskom udruženih jakih četničkih i talijanskih snaga, glavnina partizanskih jedinica bila je prisiljena na povlačenje. U ovom periodu Knežević se istakao kao dobar organizator i hrabar komandant.

Petog juna 1942. imenovan je za komandanta 3. proleterske (Sandžačke) brigade. Na toj dužnosti je ostao sve do 2/3. oktobra 1942. Gotovo četiri mjeseca Volođa Knežević je uspješno vodio 3. proletersku. Odmah poslije formiranja, brigada je vodila obrambene borbe u donjim tokovima Tare i Pive. U sastavu Udarne grupe proleterskih brigada, pod komandom Vrhovnog štaba, učestvovala je u istorijskom pohodu u Bosansku krajinu. Istakla se u borbi na željezničkoj pruzi Sarajevo— Konjic, pa u napadu na dobro branjeni Prozor. Za oslobođenje Prozora pohvaljena je od Vrhovnog komandanta. Dva puta je zauzimala Šujicu i vodila žestoke borbe na pravcu Šujica—Kupres. U kolovozu, poslije uspješnog učešća djela snaga u borbi za Livno, istovremeno djeluje na tri sektora: na sektoru Livna, na Dinari i kod Kupresa. Dijelom snaga učestvovala je u napadima na Kupres. U jesen brigada vodi borbe oko Mrkonjića. Noću 2/3. oktobra, u selu Trnovu, četnici su ubili Vladimira Kneževića Volođu, komandanta Rifata Burđovića Trša, zamjenika komesara, i Tomaša Žižića, komandanta 4. bataljona 3. proleterske.

Vladimir Knežević Volođa je uživao glas čovjeka velikih vrlina, dobrog i skromnog komunista i jednog od najsposobnijih komandanata prvih brigada nove narodne armije. Nekoliko puta je Vrhovni komandant pohvalio jedinice kojima je Volođa komandirao.

Narodnim herojem proglašen je 25. septembra 1944. godine.
_________________
MUSKARCI SU RODJENI ZA REVOLUCIONARE,
TIM VISE AKO IMAJU POTPORU U LJUBAVI ZENE

[Rozalin]

Morača Save Milutin
Rođen je 1924. godine u Debru, Makedonija, u vrlo siromašnoj porodici.

Osnovnu i Građansku Školu završio je u Debru. Obdaren je bio za učenje, ali materijalne prilike mu ne dozvoljavaju da nastavi školovanje.

Od talijanske okupacije, uključen je u omladinski antifašistički pokret. Poslije okupacije, otišao je u Prištinu, i upisao se u gimnaziju. Da bi mogao da se izdržava, zaposlio se u internatu. Tu je, kao antifašista postao veoma aktivan. Okuplja omladince, čitaju letke i dogovaraju se o odlasku u partizane. U internatu je i partijska tehnika. Okupatorska vlast otkriva njegovu djelatnost i hapsi ga, ali on ništa ne priznaje. Poslije izlaska iz zatvora, među drugovima uživa ugled junaka. U toku 1942. godine, kao organizirani komunist, svoju aktivnost razvija i van gimnazije, među omladinom Prištine i Prizrena.

Pored rasturanja letaka i održavanja sastanaka, njegova aktivnost se proširuje i na oružane akcije. Opet je otkriven i uhapšen, U istražnom zatvoru ga saslušavaju isti policajci koji su ga, jednom već, pustili iz zatvora. Mučen je.

Za njegove muke i junačko držanje saznalo se i van zidina zatvora. Komunisti, čiji je rukovodilac bio, odlučili su da ga otmu iz ruku policije, i u tome su uspeli.

Poslije izbavljenja iz zatvora, njegov opstanak na Kosovu je postao nemoguć. Zato se vraća u Debar. Cijela njegova porodica radi za NOP. U njegovoj kući je održavao sastanke i Kuzman Josifovski. Početkom 1943. godine, odlazi u Tiranu, i tamo radi za antifašistički pokret. U maju stupa u albanski partizanski odred „Daiti". Odmah poslije kapitulacije fašističke Italije, vraća se u Debar, gdje je postavljen za zamjenika političkog komesara Komande mjesta.

Poslije povlačenja partizana iz grada, nalazi se u partizanskoj četi koja djeluje na terenu Piškopeje. Kad je formirana 7. albanska brigada, postavljen je za zamjenika političkog komesara bataljona.

Učestvovao je i istakao se svojom hrabrošću u svim borbama jedinica kojima je pripadao, a naročito junaštvo je pokazao u oslobođenju Struge. Isto tako, njegova hrabrost je došla do izražaja na sremskom frontu, gdje je bio na položaju zamjenika komesara bataljona. U žestokoj borbi s četnicima Draže Minailovića, kod Banove Jaruge, aprila 1945. godine, poginuo je junačkom smrću.

Narodnim herojem proglašen je 8. oktobra 1953. godine.
titanik @ 10:07 |Komentiraj | Komentari: 0
nedjelja, srpanj 20, 2008
Logor Banjica
Logor na Banjici bio je najveći koncentracioni logor na području okupirane Srbije (1941.-1944.). Logor je radio od jula 1941. do oktobra 1944.Kroz ovaj logor za vreme čitave okupacije prošlo je 250.000 ljudi, a od tog broja njih 30.000 je streljano na stratištu u Jajincima.Danas je nekadašnji koncentracioni logor pretvoren u Muzej-dom Banjica. Osnivanje Logora Prva ideja o stvaranju koncentracionog logora na Banjici javila se maja 1941.godine. Bilo je potrebno stvoriti jedan veliki zatvorski prostor gde bi bili dovođeni ubeđeni protivnici Nemačkog Rajha kao i svi oni koji nisu podržavali Komesarsku upravu Milana Aćimovića. Po ulasku SSSR-a u rat na strani antifašističke koalicije i početka prvih diverzantskih akcija partizana u Srbiji, stvaranje koncentracionog prostora u okupiranom Beogradu bilo je samo pitanje dana. Zvanično, Banjički logor je oformljen 5.jula 1941. Formalnu odluku o stvaranju logora doneli su nemački komandant grada Beograda i zapovednik Gestapoa u okupiranoj Srbiji, a sproveo ju je u delo tadašnji pomoćnik ministra unutrašnjih poslova Dragomir-Dragi Jovanović. Za logoraški prostor Nemci su odabrali bivši vojnu zgradu 18.pešadijskog puka "Kraljica Marija" na Banjici. Prvi zatočenici iz unutrašnjosti Srbije prispeli su u logor 9.jula 1941. Banjički logor se po formiranju počeo dograđivati. Najpre su ispražnjeni vojni magacini na spratu i prostorije su pretvorene u logoraške sobe. U dvorištu je podignuta visoka stražarska kula, iskopani su temelji za podizanje zida, a takođe su adaptirane i prostorije u suturenu. Uprava Logora Komandant logora na Banjici bio je nemački poručnik Fridrih Vili, dok je dužnost upravnika logora vršio Svetozar Vujković. Logor je zvanično bio u nadležnost Uprave grada Beograda, pa su tako u logorskoj upravi bili zastupljeni većinom srpski civilni organi koji su vršili razne administrativne poslove. Zamenik upravnika logora je bio Radovan Čarapić. Stražu i obezbeđenje logora davali su vojnici srpske žandarmerije, a kasnije Srpske državne straže i Srpskog dobrovoljačkog korpusa. Zvaničnog banjičkog lekara je davao Gestapo i tu dužnost je sve do rasformiranja logora vršio SS major dr Fridrih Jung, dok su u logoraškoj ambulanti i stacionaru radili uglavnom banjički taoci koji su se pre rata bavili lekarskom strukom. Pored Junga, dužnosti logorskih lekara su vršili i dr Velizar Pijade (zatvoren kao Jevrej),dr Žarko Fogaraš (zatvoren kao pristalica NOP-a). Jedino je dr Fogaraš preživeo logor. Raspored po sobama U raznim periodima postojanja Banjičkog logora pojedine sobe su imale različitu namenu. U prve dve okupacione godine njihov karakter se često menjao. Najpre su bile mešovite, sa zatočenicima različito odmerenih krivica, da bi se zatim u većinu soba nalazili osuđenici na smrt koji su čekali streljanje. U logoru su bile zastupljene i ženske sobe u kojima su dovođeni političkki krivci ili taoci po ženskoj liniji. Kako se logor sve više i više punio, ovo pravilo je bilo zanemarivano pa su se tako ženske i muške sobe spajale i postajale kolektivne sobe logoraša.
_________________
MUSKARCI SU RODJENI ZA REVOLUCIONARE,
TIM VISE AKO IMAJU POTPORU U LJUBAVI ZENE